Pałac, dwór czy zamek?

Martin M. Sobczyk, fundator

Pierwszym pytaniem, które zadała mi dziennikarka Programu Drugiego Polskiego Radia Justyna Piernik w 2014 r. było: czym właściwie Sarny są – czy to dwór czy zamek?

Aby dodatkowo sprawę skomplikować, w Wikipedii Sarny to pałac.

Tak więc czy to zamek, pałac czy dwór?

Przez lata, szczególnie podczas starań brytyjskiej fundacji pod patronatem Księcia Karola o przejęcie Saren, utarła się nazwa Dwór Sarny. Takiej też używaliśmy pomiędzy rokiem 2013 a 2017.

Po żmudnych badaniach zdecydowaliśmy jednak w tym roku o zmianie nazwy na Zamek Sarny.

Obronne cechy zespołu zabytkowych budynków w Sarnach stawały się w ostatnich trzech latach coraz bardziej oczywiste. Dzięki dr Arturowi Kwaśniewskiemu z Politechniki Wrocławskiej wyeksponowaliśmy w elewacji południowej domu bramnego otwór strzelniczy na działo. W przejeździe bramnym jest więcej reliktów strzelnic.

Okazało się, że dom bramny, który pierwotnie podejrzewaliśmy o proweniencję późno XIX-wieczną, był obiektem wojskowym z XVI wieku, z przyziemiem średniowiecznym.

Ale ten budynek to tylko część założenia zamkowego w Sarnach, na które składał się budynek główny (czyli pałac lub dwór), dom czeladny z 1590 r. i Kaplica Św. Jana Nepomucena z 1738 r.

Całość otoczona była murem kurtynowym ze strzelnicami, który został przez stulecia częściowo rozebrany a częściowo wkomponowany w istniejące do naszych czasów budynki.

Wewnątrz łącznika pomiędzy domem czeladnym a kaplicą widać sgraffito z 1590 r. Wewnątrz spichlerza z 1660 r. również widać sgraffito, prawdopodobnie powstałe jako dekoracja muru zewnętrznego folwarku sporo wcześniej. W wieży wciąż widoczne są wąskie strzelnice.

Z tych trzech pojęć – dwór, pałac, zamek – najprędzej więc możemy wyeliminować dwór. Było modą wałbrzyskiego urzędu konserwatorskiego w poprzednich dekadach nazywać dworem nazbyt dużo z dawnych siedzib arystokratycznych (Kapitanowo, które obecnie mieni się zamkiem, jest wpisane do rejestru zabytków jako dwór; tak samo pałac letni w Sarnach).

Można przyjąć, że główny budynek założenia w Sarnach – być może w 1590 r. będący dworem – został przebudowany w 1660 r. w pałac.

Z całą pewnością jest on częścią założenia zamkniętego pomiędzy rzekę Włodzicę i folwark, które przez stulecia zachowywało swój zamkowy charakter pomimo przebudów.

Tak więc Zamek Sarny!

Raport z wniosków dotacyjnych złożonych na rok 2017

Zamek Sarny z dronaJuż prawie połowa roku i prawie wszystkie decyzje o dofinansowaniach zostały rozstrzygnięte. Niestety w tym roku nie mamy póki co szczęścia.

Dotacje zatwierdzane przez Sejmik Dolnośląski

Projekt: Odwodnienie murów Kaplicy św. Jana Nepomucena

Całkowity koszt: 133 265,18 zł, wnioskowana dotacja: 133 265,18 zł

Wynik postępowania: brak dofinansowania i informacji o przyznanej punktacji

Regionalny Program Operacyjny UE, instytucja zarządzająca Zarząd Województwa Dolnośląskiego

Projekt: Dostosowanie zabytkowego spichlerza do prowadzenia działalności kulturalnej i turystycznej

Całkowity koszt: 3 733 574,33 zł, wnioskowana dotacja: 3 173 538,18 zł

Wynik postępowania: brak dofinansowania, wniesiono protest

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

  1. Ochrona zabytków: ratunkowe prace konstrukcyjne, etap II (odbudowa dachu Zamku Sarny)

Wnioskowana kwota: 1 505 796,63 zł, wnioskowana dotacja: 1 125 892,23 zł

Ocena wniosku: organizacyjna – 7 pkt.; merytoryczna – 48,00 pkt.; strategiczna 5 pkt.; łącznie     60,00 pkt.

Wynik postępowania: dotacji nie przyznano, złożono odwołanie, odwołania nie uwzględniono.

  1. Wolontariat dla dziedzictwa 2017: Wolontariat dla Dworu Sarny – pomoc w odkrywaniu historycznej dekoracji malarskiej

Łączny koszt: 38 200 zł, wnioskowana dotacja 30 200 zł

Wynik postępowania: dotacji nie przyznano

  1. Wolontariat dla dziedzictwa 2017: Wolontariat dla parku Sarny – najlepiej zachowanej w Polsce kompozycji parkowej autorstwa Eduarda Petzolda

Łączny koszt: 42 436 zł, wnioskowana dotacja 33 936 zł

Wynik postępowania: dotacji nie przyznano

  1. Kultura dostępna 2017: III Cykl Koncertowy „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim” Łączny koszt: 143 280 zł, wnioskowana dotacja 105 000 zł

Ocena wniosku: organizacyjna – 7 pkt.; merytoryczna – 41,33 pkt.; strategiczna 25 pkt.; łącznie 73,33 pkt.

Wynik postępowania: dotacji nie przyznano

  1. Infrastruktura kultury 2017: Zakup wyposażenia na potrzeby wystaw i koncertów

Łączny koszt: 159 010 zł, wnioskowana dotacja 115 620 zł

Ocena wniosku: organizacyjna – 4 pkt.; merytoryczna – 46,00 pkt.; strategiczna 24 pkt.; łącznie 74,00 pkt. Dotacji nie przyznano, złożono odwołanie, odwołania nie uwzględniono.

  1. Kultura – Interwencje: Książka „Silesia – Land of Dying Country Houses” po polsku

Łączny koszt: 105 330 zł, wnioskowana dotacja 74 830 zł

Ocena wniosku: łącznie 75,50 pkt. Dotacji nie przyznano.

  1. Ochrona zabytków: likwidacja zawalenia ścian szczytowych Zamku Sarny, zabezpieczenie obiektu przed zalewaniem przez wody opadowe

Łączny koszt: 293 691 zł, wnioskowana dotacja 218 387 zł

Stan postępowania na 7 czerwca 2017 r.: nie ogłoszono wyników II naboru wniosków

 

Każdy z infrastrukturalnych projektów dotyczył interwencji pilnych w zakresach cennych, w budynkach wybudowanych od 1590 r. do 1660 r.

Nasz największy wniosek w MKiDN, na odbudowę dachu nad głównym budynkiem, został wysoko oceniony merytorycznie i organizacyjnie; wystarczyłaby ocena strategiczna nawet trochę poniżej średniej, aby kwalifikował się do dofinansowania. Szkoda, bo w przypadku pozytywnej decyzji dach już by powstawał.

Czekamy na rozstrzygnięcie II naboru, gdzie ogromnie liczymy na pomoc w stabilizacji szczytów zamku.

W projektach miękkich byliśmy w programie Infrastruktura kultury o włos od uzyskania dofinansowania na zakup mebli ekspozycyjnych i organów kameralnych do Kaplicy Św. Jana Nepomucena. Traktujemy to jako dobry znak, będziemy próbować w następnym naborze.

Zarząd Województwa Dolnośląskiego nie był łaskaw rekomendować nas do dofinansowania odwodnienia Kaplicy Św. Jana Nepomucena. Przez lata grunt wokół Kaplicy podniósł się o ok. 40-50 cm, co spowodowało zawilgocenie cennych polichromii z 1738 r.

Zarząd Województwa Dolnośląskiego odrzucił nas również w procesie dofinansowań unijnych. Zgłosiliśmy protest wobec tej krzywdzącej decyzji, przez którą nasz wniosek nie został oceniony merytorycznie przez wątpliwości co do naszych możliwości zrealizowania projektu.

Wątpliwości te są dla nas zaskakujące. Od 2014 r. w Sarnach zainwestowaliśmy prawie 2,9 mln zł i uruchomiliśmy w tym roku pierwszą część obiektu.

Nie składamy broni, działamy dalej.

Podsumowanie 2016

Logo MKiDN
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Za nami trzeci pełny rok działań dźwigających zespół dworski Sarny ze stanu skrajnej dewastacji, w której się znalazł po 1989 roku.

Rok 2016 był przełomowy dla stanu zachowania budynku dworskiego. Dzięki dotacjom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego możliwa była ratunkowa naprawa murowanej konstrukcji budynku oraz hełmu wieży.

Dwór Sarny

Za prawie 700 tys. zł, w tym 400 tys. zł dofinansowania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie Ochrona zabytków, wykonano rozbiórki zawalonych i grożących zawaleniem pozostałości po stropach drewnianych i więźbie dachowej znajdującej się w stanie postępującej katastrofy budowlanej. Wykonano ściągi stalowe nad parterem.

Nad pierwszym i drugim piętrem wybudowano nowe stropy. Po raz pierwszy od ponad 30 lat jest dostęp do wszystkich kondygnacji dworu do korony murów.

Zostajemy na sezon zimowy bez dachu nad dworem, z pozbawionymi więźby dachowej szczytami budynku. Zakres prac wykonanych w 2016 r. był tak duży, że wykonanie dachu w tym roku było niemożliwe z punktu widzenia budowlanego i formalnego.

Ogromnie liczymy na kontynuację dofinansowania MKiDN w roku 2017, dzięki czemu będzie można odbudować dach dworu z użyciem elementów konstrukcji historycznej. Taki wniosek dotacyjny złożyliśmy do programu MKiDN Ochrona zabytków na 2017 rok.

Wartościowe elementy drewniane dworu zostały zmagazynowane celem konserwacji i ponownego wykorzystania. Odkryliśmy dwa programy belek polichromowanych, prawdopodobnie z 1590 r. i 1660 r., jak i z tego czasu polichromie ścienne we dworze. Część dekoracji ściennych kolidowała z zakresem remontu konstrukcji dworu i musiała zostać przeniesiona, co odbyło się pod kierunkiem prof. dr hab. Edwarda Kosakowskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Za ponad 250 tys. zł, w tym 180 tys. zł dofinansowania Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w drugim naborze wniosków do programu Ochrona zabytków, wykonaliśmy remont hełmu wieży.

WieżaW trakcie remontu wzmocniono elementy konstrukcyjne, wykonano deskowanie cebuli i pokryto całość nową blachą cynkową z domieszką tytanu. Wszystkie prace wykonane zostały metodą alpinistyczną.

Jak się okazało po otwarciu kapsuły czasu w kuli wieży, ostatni remont był wykonany ok. 1920 r. Wtedy odnowiono pokrycie zwieńczenia blachą cynkową układaną w karo, natomiast cebulę pokryto gontem. Po wojnie wymieniono gont na niskiej jakości blachę nabitą bezpośrednio na konstrukcję, bez deskowania. W ostatnich latach zły stan elementów drewnianych latarni powodował ryzyko upadku.

Iglicę z ok. 1730 r. poddaliśmy konserwacji. Przywróciliśmy jej ważny element – wiatrowskaz w formie chorągiewki wg wzoru historycznego.

Skorodowany oryginał – wycięty w blasze lew kłodzki – znajdzie się po konserwacji jako element stałej wystawy dworskiej w domu bramnym, gdzie remont jest na etapie prac stolarskich.

Aby to się mogło stać, ubiegamy się o dotację na zakup wyposażenia na potrzeby działalności kulturalnej w programie Infrastruktura kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2017.

W trakcie prac w 2016 r. w domu bramnym wymieniono drewniany sufit i zakonserwowano belki stropowe, wykonano posadzki, toaletę i instalację elektryczną. W grudniu zainstalowano drzwi zewnętrzne w przejeździe bramnym i na dziedzińcu dworskim.

W pierwszej połowie 2016 roku odbudowano neogotycki krenelaż domu bramnego, ukończono remont tynków i przejazdu bramnego.

img_1373Przed nami jeszcze ogrom prac, w tym budowa węzła sanitarnego, zanim na stałe otworzymy dom bramny dla zwiedzających. Prace te finansujemy bez wsparcia z pieniędzy podatnika.

Nasze działania nie byłyby tak szybkie bez wsparcia państwowego, za które jesteśmy bardzo wdzięczni. Chcemy prowadzić ich coraz więcej, aby móc szerzej udostępniać zespół dworski Sarny dla zwiedzających.

Złożyliśmy w listopadzie 2016 r. szereg wniosków dotacyjnych do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Oprócz wspomnianych wniosków w programie Ochrona zabytków i Infrastruktura kultury startujemy też w programach Edukacja artystyczna, Kultura dostępna oraz Wolontariat dla dziedzictwa.

Stowarzyszenie Musica Humana z Warszawy złożyło wniosek o dofinansowanie III Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Dawnej w Sarnach. Pierwszej dwie edycje w 2015 i 2016 r. dały wyjątkową okazję do wspólnego muzykowania uczniom i gwiazdom światowego formatu.

Fundacja Odbudowy Dworu Sarny złożyła też wniosek w programie Kultura dostępna zakładający organizację koncertów w Wambierzycach, Kamieńcu (k. Polanicy), Gorzanowie i Sicinach. W ramach tego programu chcemy sprowadzić ponownie genialną orkiestrę barokową Arte dei Suonatori z Poznania, która z wielkim sukcesem koncertowała w Sarnach i Wambierzycach w lipcu 2016 r.

W ramach programu przewidziany jest też wyjątkowy koncert chorałowy Zespołu Męskiego Gregorianum na podstawie XII-wiecznego manuskryptu opracowanego przez wybitnego znawcę śpiewu gregoriańskiego Roberta Pożarskiego. Program ten prezentowany był do tej pory tylko dwa razy w Muzeum Narodowym w Warszawie.

W ramach naszego cyklu koncertowego planujemy też koncert rzymskiego zespołu Giardino di Delizie „Muzyczne drogi między Włochami a Polską”.

Złożyliśmy też dwa wnioski do programu Wolontariat dla dziedzictwa, w ramach których chcemy zorganizować zajęcia z zakresu konserwacji polichromii ściennych pod kierunkiem prof. dr hab. Edwarda Kosakowskiego oraz z zakresu sztuki ogrodowej pod kierunkiem naszego wybitnego projektanta renowacji parku dworskiego Łukasza Przybylaka, kierownika ogrodu pałacowego Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Rok 2016 Sarny zakończyły bez mieszkańców – ostatnie z prawie 30 osób zamieszkujących zespół trzy lata temu w fatalnych warunkach wyprowadziły się w listopadzie dzięki wsparciu Burmistrza Radkowa Pana Jana Bednarczyka.

Tegoroczne prace budowlane wykonała firma FHU Zeko Pana Zenona Kochanka z Ratna, której jesteśmy wdzięczni za profesjonalizm w warunkach trudnego, niebezpiecznego placu budowy.

Dziękujemy też alpinistom z Nowej Rudy, których wyczyny na szczycie wieży mroziły krew w żyłach tej części Rady Fundacji Odbudowy Dworu Sarny, która odczuwa lęk wysokości również na sam widok.

Cieszymy się, że w kapitalny remont zespołu dworskiego w Sarnach zaangażowani są wykonawcy z naszego bezpośredniego sąsiedztwa. Mamy nadzieję, że w ten sposób remont przyczynia się do rozwoju gospodarki i społeczności lokalnej.

2016 to był przełomowy rok. Kolejny, 2017 rok, powinien przynieść jeszcze więcej dobrych wiadomości.

Sarny odzyskują dawny kształt

Elewacja domu bramnegoPo roku remontu elewacji domu bramnego zespołu dworskiego w Sarnach 7 maja 2016 r. zdemontowano rusztowania zakrywające front budynku. Po raz pierwszy od dziesięcioleci ukazał się kształt zespołu, jaki widoczny jest na historycznych grafikach.

Przez większość XX wieku szczyt domu bramnego Zamku Scharfeneck był niekompletny. Tylko mały wątek ceglany sugerował, że kiedyś budynek zwieńczony był neogotyckim krenelażem.

Dwór Sarny kiedyś i dziśMur ten, wprowadzony podczas przebudowy domu bramnego na początku XIX wieku w stylu neogotyckim, rozebrano prawdopodobnie na początku XX wieku. Nie przywiązywano wtedy już wagi do architektury Zamku Scharfeneck—od końca XIX wieku traktowano go wyłącznie w kategoriach użytkowych i gospodarczych.

W 2014 r. zaprojektowaliśmy odbudowę krenelaża według historycznych grafik, przywrócenie tarasu od strony zachodniej i odnowienie tynków.

Kiedyś drewniany, obecny taras jest wykonany w technologii współczesnej. Nałożono historyczny tynk barwiony w masie. Kolor lekko czerwonego piasku dobrano na podstawie badań stratygraficznych.

Odkryto i uwidoczniono dawną latrynę, która służyła straży zamkowej przebywającej w domu bramnym. Było to unikatowe rozwiązanie wykorzystujące ciek wodny przed domem bramnym, po którym ślady widoczne są w postaci sklepień w murach oporowych budynku.

Odkryto też duży otwór strzelniczy mogący pomieścić lufę działa. Po raz pierwszy od stuleci ta ambrazura wyeksponowana jest w elewacji frontowej domu bramnego.

Przejazd bramnyWyremontowano też przejazd bramny, w którym po zdjęciu około pół metra gruntu ukazał się bruk z rynsztokami po bokach. Podczas prac tynkarskich dzięki badaniom dr Artura Kwaśniewskiego z Politechniki Wrocławskiej odsłonięto mur z XVI-XVII wieku, kiedy sklepienie nad przejazdem było niższe niż obecnie. Ściany te pozostały nieotynkowane, aby zaznaczyć kształt tamtych sklepień—świadek pierwotnego przejazdu i przebudowy w drugiej połowie XIX wieku.

Przejazd bramny, Dwór SarnyDom bramny w zespole dworskim to element założenia tak samo ciekawy, jak główny budynek dworski czy Kaplica św. Jana Nepomucena. Wielokrotnie przebudowywany, jest świadkiem całej historii założenia. Kamienny mur oporowy, który obecnie stanowi wschodnią część przejazdu bramnego, powstał w 1590 roku lub wcześniej. Przekazy mówią o istnieniu tu małego zamku czy wieży rycerskiej jeszcze w średniowieczu.

W XVII wieku w miejscu muru oporowego ze strzelnicami nad południową bramą zamku wybudowano okazały dom bramny, bogato dekorowany wewnątrz (przetrwały pozostałości polichromii) i nakryty ozdobnym dwuszczytowym dachem. W XIX wieku budynek zmniejszono i nadano mu formę neogotycką.

W odróżnieniu od innych prac w zespole dworskim, na które udało nam się pozyskać dotacje Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dom bramny Fundacja Odbudowy Dworu Sarny remontuje wyłącznie dzięki środkom prywatnym. Główny cel tego remontu to budowa infrastruktury (punkt obsługi ruchu turystycznego) umożliwiającej udostępnienie do zwiedzania Kaplicy św. Jana Nepomucena. Obecnie trwają prace wykończeniowe domu bramnego.

Zaproszenie do składania ofert na roboty budowlane

projekt

(***WPIS ARCHIWALNY***)

(Zarchiwizowano 15 kwietnia 2016 r. , proces wyboru wykonawcy zakończono)

Fundacja Odbudowy Dworu Sarny zaprasza firmy budowlane do składania ofert na wykonanie do 15 października 2016 r. robót budowlanych wg projektu zamieszczonego na stronie projekt.dworsarny.pl

W katalogu zamieszczono projekt architektoniczny ratowniczych prac konstrukcyjnych, przedmiar robót i analizę geotechniczną obiektu.

Zakres projektowy w roku 2016 zawiera wykonanie ściąg stalowych oraz odbudowę stropów. Do tegorocznego zakresu nie wchodzą prace dekarskie.

Oferty prosimy składać do 14 kwietnia 2016 r. pod adresem zarzad@dworsarny.pl

Pierwszy sezon muzyki w Sarnach

Zespół Męski Gregorianum w Kaplicy w Sarnach

Pierwszy sezon muzyczny w Sarnach został zainaugurowany, i to w wielkim stylu!

Program koncertu 27.07.2015
Program koncertu 27.07.2015

W lipcu 2015 r. odbyła się I Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Dawnej Schloss Scharfeneck 2015. Szkoła jest specjalistycznym kursem mistrzowskim w dziedzinie muzyki wczesnego baroku — jedynym kursem w Polsce specjalizującym się właśnie w tym okresie.

Szkoła, która jest autorskim pomysłem wybitnego kontratenora i dyrygenta Jakuba Burzyńskiego, odbyła się dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod honorowym patronatem Przewodniczącej Sejmiku Województwa Dolnośląskiego Pani Barbary Zdrojewskiej.

Zajęcia dla studentów odbyły się w Pałacu Letnim oraz Kaplicy św. Jana Nepomucena w Sarnach.

Niecałe dwa lata od przejęcia Dworu Sarny z rąk państwowego właściciela nie dysponujemy jeszcze odpowiednią bazą noclegową, uczestnicy nocowali więc w Pałacu Letnim oraz w pobliskich gospodarstwach agroturystycznych a wykładowcy w Pałacu Kamieniec. W tym roku wystąpimy o środki krajowe i europejskie, aby w kolejnych latach coraz większa liczba uczestników i wykładowców mogła zostać zakwaterowana w budynkach Dworu Sarny.

Pomimo niedogodności związanych z trwającym remontem Szkoła odbyła się w doskonałych nastrojach. Mieliśmy ogromny zaszczyt gościć wybitne międzynarodowe gwiazdy muzyki dawnej — puzonistę Wima Becu, cynkistę Arno Paducha, skrzypaczkę Martynę Pastuszkę, tenora prof. Piotra Kusiewicza i kontratenora Jakuba Burzyńskiego.

Koncert w Kaplicy św. Jana Nepomucena 27 lipca 2015 r. był pierwszym koncertem w Sarnach od niepamiętnych czasów. Wypełniona po brzegi sala, zmieniające się wieczorne światło i wspaniała muzyka w wirtuozowskim wykonaniu wyczarowały niepowtarzalny wieczór.

Program koncertu 30.07.2015
Program koncertu 30.07.2015

Koncert finałowy 30 sierpnia był równie udany. Uczestnicy Szkoły pokazali zróżnicowany repertuar wczesnobarokowy w fantastycznym wykonaniu. Gloria z Selva morale e spirituale Claudio Monteverdiego stanowiła doskonałe zakończenie kursu.

Miesiąc później w Kaplicy św. Jana Nepomucena odbył się wyjątkowy koncert inaugurujący cykl „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim” przy udziale Jego Ekscelencji Księdza Biskupa Adama Bałabucha. 29 sierpnia wystąpił Zespół Męski Gregorianum z Warszawy z programem pieśni o Świętych Męczennikach z zasobów Kapeli Rorantystów, królewskiego zespołu wokalnego na Wawelu.

Francuski kompozytor epoki renesansu Jean L’Heritier był głównym bohaterem tego koncertu — jego Magnificat, którego jedyny egzemplarz manuskryptu znajduje się na Wawelu, zabrzmiał po raz pierwszy od wieków właśnie w Sarnach. To wykonanie dodaje wyjątkową warstwę kulturową założeniu zamkowemu w Sarnach.

Po koncercie swojego błogosławieństwa udzielił Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Adam Bałabuch, urodzony w pobliskiej Ścinawce Średniej. Koncert odbył się w ramach Polsko-Czeskich Dni Kultury Chrześcijańskiej, których organizatorem jest Pan Juliak Golak, Radny Sejmiku Województwa Dolnośląskiego.

Dzień później, 30 sierpnia, w Pałacu Kamieniec Zespół Męski Gregorianum wykonał program francuskich chanson. Oba koncerty cieszyły się wielką popularnością.Logo Patronat Przewodniczącego Sejmiku

Fundacja Odbudowy Dworu Sarny i Fundacja Odbudowy Pałacu Łękanów planują jeszcze więcej działań kulturalnych w roku 2016.

 

Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim

29 i 30 sierpnia koncerty muzyki dawnej w Sarnach i Kamieńcu

Dwoma koncertami w nadchodzący weekend zainaugurowany zostanie cykl „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim”.

W XVIII-wiecznej kaplicy we Dworze Sarny (Ścinawka Górna) zabrzmią, po raz pierwszy od kilkuset lat, niedawno odnalezione utwory krakowskiej królewskiej Kapeli Rorantystów pochodzące z XVI i XVII wieku. W Pałacu Kamieniec, otwartym w lipcu po kilkuletnim remoncie, będzie można usłyszeć XVI-wieczne francuskie chanson.

11782300_881052578628539_2726760483200127754_oW sobotę, 29 sierpnia br., o godz. 18:00 Zespół Męski Gregorianum wykona program oparty o repertuar z manuskryptów Kapeli Rorantystów poświęcony świętym męczennikom. Zespół od trzech lat opracowuje, wykonuje i nagrywa te utwory dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Większość programu sobotniego koncertu pochodzi z wydanej w ubiegłym roku płyty Omnes Sancti Dei. W programie znajdzie się też magnificat i msza pochodzące z niewydanej jeszcze trzeciej płyty z tym repertuarem – Gregorianum utwory te po raz pierwszy zaprezentuje publicznie.

Koncert poświęcony świętym męczennikom współgra tematycznie z kaplicą w Sarnach, w której wspaniałe freski z 1738 r. autorstwa Johanna Franza Hoffmanna przedstawiają żywot, męczeńską śmierć i chwałę ołtarzy św. Jana Nepomucena.

W sobotę przed koncertem swojego błogosławieństwa udzieli Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Adam Bałabuch, biskup pomocniczy świdnicki, pochodzący z położonej niedaleko Dworu Sarny Ścinawki Średniej.

W niedzielę, 30 sierpnia br., o 13:00 w Pałacu Kamieniec Zespół Męski Gregorianum wykona program francuskich piosenek z XVI-wieku, cieszących się ogromną popularnością wśród międzynarodowej publiczności. W programie utwory takich kompozytorów jak Clément Janequin, Ninot le Petit czy Claudin de Sermisy.

Wstęp na koncerty jest wolny.

Inaugurowany w ten sposób cykl „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim” to główne coroczne wydarzenie powstającego w Sarnach centrum muzyki dawnej, w ramach którego będą organizowane koncerty w zabytkowych obiektach Kotliny Kłodzkiej i poza nią.

O miejscach tegorocznych koncertów:

Dwór Sarny – Renesansowy dwór z XVI wieku z barokową kaplicą, spichlerzem i renesansowym budynkiem bramnym oraz rozległym folwarkiem. Od 2013 r. Fundacja Odbudowy Dworu Sarny prowadzi w zespole kompleksowy remont. Obiekt w tym roku rozpoczął działalność jako centrum muzyki dawnej – w lipcu 2015 r. odbyła się I Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Dawnej z udziałem wykładowców i studentów z Niemiec, Polski, Belgii, Holandii, Czech i Słowacji.

Pałac Kamieniec – wybudowany w swojej pierwszej formie w 1780 r., do końca II wojny światowej pełnił funkcję rezydencji szlacheckiej. Po wojnie znacjonalizowany, do 2009 r. zdewastowany. W lipcu 2015 r. otwarty ponownie po remoncie.

Obie zabytkowe rezydencje są zrzeszone w Fundacji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Hrabstwa Kłodzkiego.

Plan na rok 2015

W drugim sezonie remontowym planujemy wykonanie następujących prac:

IMG_2930— kontynuacja remontu dachu XVII-wiecznego spichlerza dworskiego. W 2014 r. odbudowaliśmy konstrukcję dachową chylącego się ku upadkowi budynku;

— kontynuacja remontu XVI-wiecznego budynku bramnego;

IMG_2942— otwarcie częściowe Dworu Sarny do zwiedzania: w lipcu 2015 r. udostępnione zostaną budynek bramny (punkt obsługi turysty z punktem informacyjnym i kawiarnią), Kaplica św. Jana Nepomucena i być może wstępnie oczyszczony park;

— 6-12 lipca br. Dwór Sarny będzie brał udział w Letniej Szkole Architektury Baroku organizowanej przez Instytut Historii Sztuki Czeskiej Akademii Nauk, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, Parafię Rzymskokatolicką w Broumovie i Stowarzyszenie Omnium z Broumova;

mkidn_01_cmykStowarzyszenie Musica Humana z Warszawy otrzymało rezerwację funduszy z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na organizację 1. Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Dawnej Schloss Scharfeneck 2015, która odbędzie się w drugiej połowie lipca. W jej ramach studenci szkół artystycznych z Polski i nie tylko będą mieli możliwość przez tydzień uczyć się w klasach mistrzowskich od wybitnych muzyków zajmujących się muzyką dawną. Odbędzie się też kilka koncertów w Kaplicy św. Jana Nepomucena;

— cały czas trwają działania projektowe oraz badawcze, przygotowujące Dwór Sarny do uczestniczenia w kolejnych konkursach dotacyjnych polskich i unijnych.

Remont odbywa się przy wsparciu Sejmiku Dolnośląskiego. Nad Międzynarodową Letnią Szkołą Muzyki Dawnej Schloss Scharfeneck 2015 Honorowy Patronat objęła Przewodnicząca Sejmiku Dolnośląskiego Pani Barbara Zdrojewska.

marszalkowski1 logotyp_patronat_przew_sejmiku_pion

Artykuł w Sächsische Zeitung

„A więc to była obora. Cegły i kolumny z czerwonego kamienia sprawiają wrażenie, jakby były ze starożytnego Rzymu. Pozostałości sklepień, fasada z kamienia. Krowy na Zamku Scharfeneck mieszkały jak książęta” — tak zaczyna się artykuł o Dworze Sarny (zwanym również Zamkiem Scharfeneck), który ukazał się w poniedziałek 30 marca 2015 r. w drezdeńskiej Sächsische Zeitung.

sz

Minął pierwszy rok nowych czasów w Sarnach

Szczęście sprzyjało nam w pierwszym roku odbudowy Dworu Sarny z ruiny, do jakiej doprowadziły szczególnie lata po likwidacji Państwowych Gospodarstw Rolnych. Obraz katastrofy budowlanej, którym był zawalony dach spichlerza, jest już historią, kapitalny remont budynku bramnego trwa, główny budynek jest zabezpieczony przed zalewaniem a wszystkie obiekty są gruntownie uporządkowane po zawaleniach dachów.

Panorama od strony zachodniej, koniec 2013 r.
Dwór Sarny (Zamek Scharfeneck) – widok od strony zachodniej, koniec 2013 r.

Przez pierwszy rok działania odbudowaliśmy dach nad przyszłą salą koncertową w XVII-wiecznym spichlerzu. Kiedy 12 grudnia 2013 r. zakończył się sukcesem proces negocjacji zakupu Dworu Sarny od poprzedniego, państwowego właściciela, nie sądziliśmy, że to będzie możliwe tak szybko. Początkowo zakładaliśmy, że uda nam się usunąć zawaloną konstrukcję a reszta roku spełznie na procesie projektowym.

Spichlerz od strony podwórza dworskiego, koniec 2013 r.
Spichlerz dworski, elewacja wschodnia, koniec 2013 r.

Odbudowa dachu doszła jednak do skutku dzięki dotacji uzyskanej w ciągu kilku zaledwie tygodni ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. Nie byłoby możliwe spełnienie warunków formalnych bez pracy wykonanej w poprzednich latach przez brytyjską fundację SAVE Britain’s Heritage i poprzedniego właściciela. Doping i inspiracja ze strony zaprzyjaźnionej Fundacji Pałac Gorzanów były dla nas nieocenione.

Spichlerz od strony podwórza dworskiego, koniec 2014 r.
Spichlerz od strony podwórza dworskiego, koniec 2014 r.

Wnętrze spichlerza będzie pełniło funkcję sali koncertowej w Centrum Muzyki Dawnej. Rok temu trudno było sobie ją wyobrazić.

Wnętrze spichlerza na początku 2014 r., na początku rozbiórki zawalonej konstrukcji dachu
Wnętrze spichlerza na początku 2014 r., wstępna faza rozbiórki zawalonej konstrukcji dachu

Teraz nabrała kształtów. Wiązary kratownicowe nadały lekkości konstrukcji i umożliwiły stworzenie sali o powierzchni ponad 200 m. kw. i wysokości trzech pięter.

Wnętrze spichlerza na koniec 2014 r. po odbudowie więźby dachowej
Wnętrze spichlerza na koniec 2014 r. po odbudowie więźby dachowej

W programie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgłosiliśmy wniosek o dotację na prace przy murach i sklepieniach spichlerza, które są w złym stanie. Zgłosimy się też w styczniu 2015 r. z wnioskiem do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego o kontynuację prac przy dachu tak, aby za rok był on pokryty czerwoną dachówką ceramiczną.

Wśród wniosków jest też projekt stopniowej odbudowy głównego budynku Dworu Sarny, w którym w mijającym roku usunęliśmy zawalone stropy, podparliśmy te grożące zawaleniem i tymczasowo zabezpieczyliśmy dziury w dachu. Ratunek dla tego cennego renesansowego dworu będzie bardzo skomplikowany i kosztowny.

Dwór stanie się budynkiem muzealnym, pokazującym rozwój architektury i muzyki dawnej poprzez renesansowy parter po późnobarokowe najwyższe piętro. Kaplica św. Jana Nepomucena rozbrzmi muzyką. Zanim będzie można rozpocząć kolejną w historii obiektu renowację unikatowej XVIII-wiecznej polichromii, trzeba będzie ustabilizować mury Kaplicy.

Chcemy udostępnić Kaplicę do zwiedzania na miejscu i w internecie w formie wirtualnego muzeum. W ramach programu Ochrona i cyfryzacja dziedzictwa kulturowego wystąpiliśmy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o środki na stworzenie cyfrowego opracowania polichromii i udostępnienia tego cennego dzieła Johanna Franza Hoffmanna w internecie.

Widzimy ogromne zainteresowanie tym wyjątkowym zabytkiem, na które odpowiadamy jak najszybciej. W październiku odbył się wykład organizowany przez Uniwersytet Wrocławski i prof. Andrzeja Kozieła na temat polichromii.

Wykład
Wykład Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego w ramach projektu badawczego „Sztuka baroku na Broumovsku”. 24 października 2014 r.

 

Wystawa w Kaplicy
Część wystawy zdjęć autorstwa Patrycji Makowskiej

28 września 2014 r. po raz pierwszy udostępniliśmy Kaplicę św. Jana Nepomucena do zwiedzania podczas wystawy ośmiu zdjęć-obrazów przedstawiających wnętrza pałaców Dolnego Śląska i Wielkopolski. Zdjęcia te, autorstwa p. Patrycji Makowskiej, w wirtualnej formie obiegły świat i gościły na stronach wiodących portali informacyjnych, m.in. CNN, Daily Mail, Daily Telegraph. We Dworze Sarny po raz pierwszy można było zobaczyć te prace w tradycyjnej formie. Już po wystawie ukazał się obszerny wywiad z autorką w lokalnym wydaniu Gazety Wyborczej, jak i w segmencie programu Dzień Dobry TVN.

Od przyszłego roku stałą wystawę będzie można obejrzeć w budynku bramnym. Bardzo ważnym punktem tegorocznego działania jest kapitalny remont tego budynku, wykonywany bez wsparcia zewnętrznego. Aby udostępnić Kaplicę do zwiedzania, potrzebna jest podstawowa infrastruktura obsługi turystycznej i tam właśnie ona powstaje.

Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2013 r.
Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2013 r. przed podjęciem prac remontowych

Od 2015 r. budynek bramny będzie otwarty dla gości. Po raz pierwszy zostanie w jego ramach udostępniona izba straży, w której przez kilkaset lat dyżurowali strażnicy zespołu dworskiego.

Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2014 r.
Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2014 r., po pogłębieniu, wylaniu nowej posadzki i w trakcie remontu murów.

Na górnym poziomie budynku bramnego przez ostatni rok zaszła rewolucja wcale nie mniejsza niż ta na spichlerzu. Wymieniono wszystkie posadzki, odmurowano historyczne otwory drzwiowe i oryginalne paleniska.

Korytarz w budynku bramnym, koniec 2013 r.
Korytarz w budynku bramnym, koniec 2013 r.

Trwają prace konserwacyjne przy XVI-wiecznych murach tego na pozór skromnego budynku, który jednak przy bliższym kontakcie stanowi jeden z najciekawszych i najstarszych obiektów Dworu Sarny.

Korytarz w budynku bramnym, II poł. 2014 r.
Ten sam korytarz w budynku bramnym, co na zdjęciu powyżej, II poł. 2014 r.

W trakcie mijającego roku wykonano też szereg prac projektowych. Uzyskano m.in. zezwolenie na wycinkę parkową wg inwentaryzacji i programu przygotowanego przez pracownię Hortus Excelsior. Studium stylistyczne parku ma prawie 400 stron i obfituje w niepublikowane wcześniej ryciny i zdjęcia z początku XX wieku.

Mamy też uzyskane pozwolenie konserwatorskie i budowlane na przywrócenie stropów dworu.