Podsumowanie 2016

Logo MKiDN
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Za nami trzeci pełny rok działań dźwigających zespół dworski Sarny ze stanu skrajnej dewastacji, w której się znalazł po 1989 roku.

Rok 2016 był przełomowy dla stanu zachowania budynku dworskiego. Dzięki dotacjom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego możliwa była ratunkowa naprawa murowanej konstrukcji budynku oraz hełmu wieży.

Dwór Sarny

Za prawie 700 tys. zł, w tym 400 tys. zł dofinansowania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie Ochrona zabytków, wykonano rozbiórki zawalonych i grożących zawaleniem pozostałości po stropach drewnianych i więźbie dachowej znajdującej się w stanie postępującej katastrofy budowlanej. Wykonano ściągi stalowe nad parterem.

Nad pierwszym i drugim piętrem wybudowano nowe stropy. Po raz pierwszy od ponad 30 lat jest dostęp do wszystkich kondygnacji dworu do korony murów.

Zostajemy na sezon zimowy bez dachu nad dworem, z pozbawionymi więźby dachowej szczytami budynku. Zakres prac wykonanych w 2016 r. był tak duży, że wykonanie dachu w tym roku było niemożliwe z punktu widzenia budowlanego i formalnego.

Ogromnie liczymy na kontynuację dofinansowania MKiDN w roku 2017, dzięki czemu będzie można odbudować dach dworu z użyciem elementów konstrukcji historycznej. Taki wniosek dotacyjny złożyliśmy do programu MKiDN Ochrona zabytków na 2017 rok.

Wartościowe elementy drewniane dworu zostały zmagazynowane celem konserwacji i ponownego wykorzystania. Odkryliśmy dwa programy belek polichromowanych, prawdopodobnie z 1590 r. i 1660 r., jak i z tego czasu polichromie ścienne we dworze. Część dekoracji ściennych kolidowała z zakresem remontu konstrukcji dworu i musiała zostać przeniesiona, co odbyło się pod kierunkiem prof. dr hab. Edwarda Kosakowskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Za ponad 250 tys. zł, w tym 180 tys. zł dofinansowania Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w drugim naborze wniosków do programu Ochrona zabytków, wykonaliśmy remont hełmu wieży.

WieżaW trakcie remontu wzmocniono elementy konstrukcyjne, wykonano deskowanie cebuli i pokryto całość nową blachą cynkową z domieszką tytanu. Wszystkie prace wykonane zostały metodą alpinistyczną.

Jak się okazało po otwarciu kapsuły czasu w kuli wieży, ostatni remont był wykonany ok. 1920 r. Wtedy odnowiono pokrycie zwieńczenia blachą cynkową układaną w karo, natomiast cebulę pokryto gontem. Po wojnie wymieniono gont na niskiej jakości blachę nabitą bezpośrednio na konstrukcję, bez deskowania. W ostatnich latach zły stan elementów drewnianych latarni powodował ryzyko upadku.

Iglicę z ok. 1730 r. poddaliśmy konserwacji. Przywróciliśmy jej ważny element – wiatrowskaz w formie chorągiewki wg wzoru historycznego.

Skorodowany oryginał – wycięty w blasze lew kłodzki – znajdzie się po konserwacji jako element stałej wystawy dworskiej w domu bramnym, gdzie remont jest na etapie prac stolarskich.

Aby to się mogło stać, ubiegamy się o dotację na zakup wyposażenia na potrzeby działalności kulturalnej w programie Infrastruktura kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2017.

W trakcie prac w 2016 r. w domu bramnym wymieniono drewniany sufit i zakonserwowano belki stropowe, wykonano posadzki, toaletę i instalację elektryczną. W grudniu zainstalowano drzwi zewnętrzne w przejeździe bramnym i na dziedzińcu dworskim.

W pierwszej połowie 2016 roku odbudowano neogotycki krenelaż domu bramnego, ukończono remont tynków i przejazdu bramnego.

img_1373Przed nami jeszcze ogrom prac, w tym budowa węzła sanitarnego, zanim na stałe otworzymy dom bramny dla zwiedzających. Prace te finansujemy bez wsparcia z pieniędzy podatnika.

Nasze działania nie byłyby tak szybkie bez wsparcia państwowego, za które jesteśmy bardzo wdzięczni. Chcemy prowadzić ich coraz więcej, aby móc szerzej udostępniać zespół dworski Sarny dla zwiedzających.

Złożyliśmy w listopadzie 2016 r. szereg wniosków dotacyjnych do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Oprócz wspomnianych wniosków w programie Ochrona zabytków i Infrastruktura kultury startujemy też w programach Edukacja artystyczna, Kultura dostępna oraz Wolontariat dla dziedzictwa.

Stowarzyszenie Musica Humana z Warszawy złożyło wniosek o dofinansowanie III Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Dawnej w Sarnach. Pierwszej dwie edycje w 2015 i 2016 r. dały wyjątkową okazję do wspólnego muzykowania uczniom i gwiazdom światowego formatu.

Fundacja Odbudowy Dworu Sarny złożyła też wniosek w programie Kultura dostępna zakładający organizację koncertów w Wambierzycach, Kamieńcu (k. Polanicy), Gorzanowie i Sicinach. W ramach tego programu chcemy sprowadzić ponownie genialną orkiestrę barokową Arte dei Suonatori z Poznania, która z wielkim sukcesem koncertowała w Sarnach i Wambierzycach w lipcu 2016 r.

W ramach programu przewidziany jest też wyjątkowy koncert chorałowy Zespołu Męskiego Gregorianum na podstawie XII-wiecznego manuskryptu opracowanego przez wybitnego znawcę śpiewu gregoriańskiego Roberta Pożarskiego. Program ten prezentowany był do tej pory tylko dwa razy w Muzeum Narodowym w Warszawie.

W ramach naszego cyklu koncertowego planujemy też koncert rzymskiego zespołu Giardino di Delizie „Muzyczne drogi między Włochami a Polską”.

Złożyliśmy też dwa wnioski do programu Wolontariat dla dziedzictwa, w ramach których chcemy zorganizować zajęcia z zakresu konserwacji polichromii ściennych pod kierunkiem prof. dr hab. Edwarda Kosakowskiego oraz z zakresu sztuki ogrodowej pod kierunkiem naszego wybitnego projektanta renowacji parku dworskiego Łukasza Przybylaka, kierownika ogrodu pałacowego Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Rok 2016 Sarny zakończyły bez mieszkańców – ostatnie z prawie 30 osób zamieszkujących zespół trzy lata temu w fatalnych warunkach wyprowadziły się w listopadzie dzięki wsparciu Burmistrza Radkowa Pana Jana Bednarczyka.

Tegoroczne prace budowlane wykonała firma FHU Zeko Pana Zenona Kochanka z Ratna, której jesteśmy wdzięczni za profesjonalizm w warunkach trudnego, niebezpiecznego placu budowy.

Dziękujemy też alpinistom z Nowej Rudy, których wyczyny na szczycie wieży mroziły krew w żyłach tej części Rady Fundacji Odbudowy Dworu Sarny, która odczuwa lęk wysokości również na sam widok.

Cieszymy się, że w kapitalny remont zespołu dworskiego w Sarnach zaangażowani są wykonawcy z naszego bezpośredniego sąsiedztwa. Mamy nadzieję, że w ten sposób remont przyczynia się do rozwoju gospodarki i społeczności lokalnej.

2016 to był przełomowy rok. Kolejny, 2017 rok, powinien przynieść jeszcze więcej dobrych wiadomości.

Sarny odzyskują dawny kształt

Elewacja domu bramnegoPo roku remontu elewacji domu bramnego zespołu dworskiego w Sarnach 7 maja 2016 r. zdemontowano rusztowania zakrywające front budynku. Po raz pierwszy od dziesięcioleci ukazał się kształt zespołu, jaki widoczny jest na historycznych grafikach.

Przez większość XX wieku szczyt domu bramnego Zamku Scharfeneck był niekompletny. Tylko mały wątek ceglany sugerował, że kiedyś budynek zwieńczony był neogotyckim krenelażem.

Dwór Sarny kiedyś i dziśMur ten, wprowadzony podczas przebudowy domu bramnego na początku XIX wieku w stylu neogotyckim, rozebrano prawdopodobnie na początku XX wieku. Nie przywiązywano wtedy już wagi do architektury Zamku Scharfeneck—od końca XIX wieku traktowano go wyłącznie w kategoriach użytkowych i gospodarczych.

W 2014 r. zaprojektowaliśmy odbudowę krenelaża według historycznych grafik, przywrócenie tarasu od strony zachodniej i odnowienie tynków.

Kiedyś drewniany, obecny taras jest wykonany w technologii współczesnej. Nałożono historyczny tynk barwiony w masie. Kolor lekko czerwonego piasku dobrano na podstawie badań stratygraficznych.

Odkryto i uwidoczniono dawną latrynę, która służyła straży zamkowej przebywającej w domu bramnym. Było to unikatowe rozwiązanie wykorzystujące ciek wodny przed domem bramnym, po którym ślady widoczne są w postaci sklepień w murach oporowych budynku.

Odkryto też duży otwór strzelniczy mogący pomieścić lufę działa. Po raz pierwszy od stuleci ta ambrazura wyeksponowana jest w elewacji frontowej domu bramnego.

Przejazd bramnyWyremontowano też przejazd bramny, w którym po zdjęciu około pół metra gruntu ukazał się bruk z rynsztokami po bokach. Podczas prac tynkarskich dzięki badaniom dr Artura Kwaśniewskiego z Politechniki Wrocławskiej odsłonięto mur z XVI-XVII wieku, kiedy sklepienie nad przejazdem było niższe niż obecnie. Ściany te pozostały nieotynkowane, aby zaznaczyć kształt tamtych sklepień—świadek pierwotnego przejazdu i przebudowy w drugiej połowie XIX wieku.

Przejazd bramny, Dwór SarnyDom bramny w zespole dworskim to element założenia tak samo ciekawy, jak główny budynek dworski czy Kaplica św. Jana Nepomucena. Wielokrotnie przebudowywany, jest świadkiem całej historii założenia. Kamienny mur oporowy, który obecnie stanowi wschodnią część przejazdu bramnego, powstał w 1590 roku lub wcześniej. Przekazy mówią o istnieniu tu małego zamku czy wieży rycerskiej jeszcze w średniowieczu.

W XVII wieku w miejscu muru oporowego ze strzelnicami nad południową bramą zamku wybudowano okazały dom bramny, bogato dekorowany wewnątrz (przetrwały pozostałości polichromii) i nakryty ozdobnym dwuszczytowym dachem. W XIX wieku budynek zmniejszono i nadano mu formę neogotycką.

W odróżnieniu od innych prac w zespole dworskim, na które udało nam się pozyskać dotacje Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dom bramny Fundacja Odbudowy Dworu Sarny remontuje wyłącznie dzięki środkom prywatnym. Główny cel tego remontu to budowa infrastruktury (punkt obsługi ruchu turystycznego) umożliwiającej udostępnienie do zwiedzania Kaplicy św. Jana Nepomucena. Obecnie trwają prace wykończeniowe domu bramnego.

Zaproszenie do składania ofert na roboty budowlane

projekt

(***WPIS ARCHIWALNY***)

(Zarchiwizowano 15 kwietnia 2016 r. , proces wyboru wykonawcy zakończono)

Fundacja Odbudowy Dworu Sarny zaprasza firmy budowlane do składania ofert na wykonanie do 15 października 2016 r. robót budowlanych wg projektu zamieszczonego na stronie projekt.dworsarny.pl

W katalogu zamieszczono projekt architektoniczny ratowniczych prac konstrukcyjnych, przedmiar robót i analizę geotechniczną obiektu.

Zakres projektowy w roku 2016 zawiera wykonanie ściąg stalowych oraz odbudowę stropów. Do tegorocznego zakresu nie wchodzą prace dekarskie.

Oferty prosimy składać do 14 kwietnia 2016 r. pod adresem zarzad@dworsarny.pl

Pierwszy sezon muzyki w Sarnach

Zespół Męski Gregorianum w Kaplicy w Sarnach

Pierwszy sezon muzyczny w Sarnach został zainaugurowany, i to w wielkim stylu!

Program koncertu 27.07.2015
Program koncertu 27.07.2015

W lipcu 2015 r. odbyła się I Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Dawnej Schloss Scharfeneck 2015. Szkoła jest specjalistycznym kursem mistrzowskim w dziedzinie muzyki wczesnego baroku — jedynym kursem w Polsce specjalizującym się właśnie w tym okresie.

Szkoła, która jest autorskim pomysłem wybitnego kontratenora i dyrygenta Jakuba Burzyńskiego, odbyła się dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod honorowym patronatem Przewodniczącej Sejmiku Województwa Dolnośląskiego Pani Barbary Zdrojewskiej.

Zajęcia dla studentów odbyły się w Pałacu Letnim oraz Kaplicy św. Jana Nepomucena w Sarnach.

Niecałe dwa lata od przejęcia Dworu Sarny z rąk państwowego właściciela nie dysponujemy jeszcze odpowiednią bazą noclegową, uczestnicy nocowali więc w Pałacu Letnim oraz w pobliskich gospodarstwach agroturystycznych a wykładowcy w Pałacu Kamieniec. W tym roku wystąpimy o środki krajowe i europejskie, aby w kolejnych latach coraz większa liczba uczestników i wykładowców mogła zostać zakwaterowana w budynkach Dworu Sarny.

Pomimo niedogodności związanych z trwającym remontem Szkoła odbyła się w doskonałych nastrojach. Mieliśmy ogromny zaszczyt gościć wybitne międzynarodowe gwiazdy muzyki dawnej — puzonistę Wima Becu, cynkistę Arno Paducha, skrzypaczkę Martynę Pastuszkę, tenora prof. Piotra Kusiewicza i kontratenora Jakuba Burzyńskiego.

Koncert w Kaplicy św. Jana Nepomucena 27 lipca 2015 r. był pierwszym koncertem w Sarnach od niepamiętnych czasów. Wypełniona po brzegi sala, zmieniające się wieczorne światło i wspaniała muzyka w wirtuozowskim wykonaniu wyczarowały niepowtarzalny wieczór.

Program koncertu 30.07.2015
Program koncertu 30.07.2015

Koncert finałowy 30 sierpnia był równie udany. Uczestnicy Szkoły pokazali zróżnicowany repertuar wczesnobarokowy w fantastycznym wykonaniu. Gloria z Selva morale e spirituale Claudio Monteverdiego stanowiła doskonałe zakończenie kursu.

Miesiąc później w Kaplicy św. Jana Nepomucena odbył się wyjątkowy koncert inaugurujący cykl „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim” przy udziale Jego Ekscelencji Księdza Biskupa Adama Bałabucha. 29 sierpnia wystąpił Zespół Męski Gregorianum z Warszawy z programem pieśni o Świętych Męczennikach z zasobów Kapeli Rorantystów, królewskiego zespołu wokalnego na Wawelu.

Francuski kompozytor epoki renesansu Jean L’Heritier był głównym bohaterem tego koncertu — jego Magnificat, którego jedyny egzemplarz manuskryptu znajduje się na Wawelu, zabrzmiał po raz pierwszy od wieków właśnie w Sarnach. To wykonanie dodaje wyjątkową warstwę kulturową założeniu zamkowemu w Sarnach.

Po koncercie swojego błogosławieństwa udzielił Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Adam Bałabuch, urodzony w pobliskiej Ścinawce Średniej. Koncert odbył się w ramach Polsko-Czeskich Dni Kultury Chrześcijańskiej, których organizatorem jest Pan Juliak Golak, Radny Sejmiku Województwa Dolnośląskiego.

Dzień później, 30 sierpnia, w Pałacu Kamieniec Zespół Męski Gregorianum wykonał program francuskich chanson. Oba koncerty cieszyły się wielką popularnością.Logo Patronat Przewodniczącego Sejmiku

Fundacja Odbudowy Dworu Sarny i Fundacja Odbudowy Pałacu Łękanów planują jeszcze więcej działań kulturalnych w roku 2016.

 

Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim

29 i 30 sierpnia koncerty muzyki dawnej w Sarnach i Kamieńcu

Dwoma koncertami w nadchodzący weekend zainaugurowany zostanie cykl „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim”.

W XVIII-wiecznej kaplicy we Dworze Sarny (Ścinawka Górna) zabrzmią, po raz pierwszy od kilkuset lat, niedawno odnalezione utwory krakowskiej królewskiej Kapeli Rorantystów pochodzące z XVI i XVII wieku. W Pałacu Kamieniec, otwartym w lipcu po kilkuletnim remoncie, będzie można usłyszeć XVI-wieczne francuskie chanson.

11782300_881052578628539_2726760483200127754_oW sobotę, 29 sierpnia br., o godz. 18:00 Zespół Męski Gregorianum wykona program oparty o repertuar z manuskryptów Kapeli Rorantystów poświęcony świętym męczennikom. Zespół od trzech lat opracowuje, wykonuje i nagrywa te utwory dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Większość programu sobotniego koncertu pochodzi z wydanej w ubiegłym roku płyty Omnes Sancti Dei. W programie znajdzie się też magnificat i msza pochodzące z niewydanej jeszcze trzeciej płyty z tym repertuarem – Gregorianum utwory te po raz pierwszy zaprezentuje publicznie.

Koncert poświęcony świętym męczennikom współgra tematycznie z kaplicą w Sarnach, w której wspaniałe freski z 1738 r. autorstwa Johanna Franza Hoffmanna przedstawiają żywot, męczeńską śmierć i chwałę ołtarzy św. Jana Nepomucena.

W sobotę przed koncertem swojego błogosławieństwa udzieli Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Adam Bałabuch, biskup pomocniczy świdnicki, pochodzący z położonej niedaleko Dworu Sarny Ścinawki Średniej.

W niedzielę, 30 sierpnia br., o 13:00 w Pałacu Kamieniec Zespół Męski Gregorianum wykona program francuskich piosenek z XVI-wieku, cieszących się ogromną popularnością wśród międzynarodowej publiczności. W programie utwory takich kompozytorów jak Clément Janequin, Ninot le Petit czy Claudin de Sermisy.

Wstęp na koncerty jest wolny.

Inaugurowany w ten sposób cykl „Muzyka Dawna w Hrabstwie Kłodzkim” to główne coroczne wydarzenie powstającego w Sarnach centrum muzyki dawnej, w ramach którego będą organizowane koncerty w zabytkowych obiektach Kotliny Kłodzkiej i poza nią.

O miejscach tegorocznych koncertów:

Dwór Sarny – Renesansowy dwór z XVI wieku z barokową kaplicą, spichlerzem i renesansowym budynkiem bramnym oraz rozległym folwarkiem. Od 2013 r. Fundacja Odbudowy Dworu Sarny prowadzi w zespole kompleksowy remont. Obiekt w tym roku rozpoczął działalność jako centrum muzyki dawnej – w lipcu 2015 r. odbyła się I Międzynarodowa Letnia Szkoła Muzyki Dawnej z udziałem wykładowców i studentów z Niemiec, Polski, Belgii, Holandii, Czech i Słowacji.

Pałac Kamieniec – wybudowany w swojej pierwszej formie w 1780 r., do końca II wojny światowej pełnił funkcję rezydencji szlacheckiej. Po wojnie znacjonalizowany, do 2009 r. zdewastowany. W lipcu 2015 r. otwarty ponownie po remoncie.

Obie zabytkowe rezydencje są zrzeszone w Fundacji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Hrabstwa Kłodzkiego.

Plan na rok 2015

W drugim sezonie remontowym planujemy wykonanie następujących prac:

IMG_2930— kontynuacja remontu dachu XVII-wiecznego spichlerza dworskiego. W 2014 r. odbudowaliśmy konstrukcję dachową chylącego się ku upadkowi budynku;

— kontynuacja remontu XVI-wiecznego budynku bramnego;

IMG_2942— otwarcie częściowe Dworu Sarny do zwiedzania: w lipcu 2015 r. udostępnione zostaną budynek bramny (punkt obsługi turysty z punktem informacyjnym i kawiarnią), Kaplica św. Jana Nepomucena i być może wstępnie oczyszczony park;

— 6-12 lipca br. Dwór Sarny będzie brał udział w Letniej Szkole Architektury Baroku organizowanej przez Instytut Historii Sztuki Czeskiej Akademii Nauk, Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego, Parafię Rzymskokatolicką w Broumovie i Stowarzyszenie Omnium z Broumova;

mkidn_01_cmykStowarzyszenie Musica Humana z Warszawy otrzymało rezerwację funduszy z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na organizację 1. Międzynarodowej Letniej Szkoły Muzyki Dawnej Schloss Scharfeneck 2015, która odbędzie się w drugiej połowie lipca. W jej ramach studenci szkół artystycznych z Polski i nie tylko będą mieli możliwość przez tydzień uczyć się w klasach mistrzowskich od wybitnych muzyków zajmujących się muzyką dawną. Odbędzie się też kilka koncertów w Kaplicy św. Jana Nepomucena;

— cały czas trwają działania projektowe oraz badawcze, przygotowujące Dwór Sarny do uczestniczenia w kolejnych konkursach dotacyjnych polskich i unijnych.

Remont odbywa się przy wsparciu Sejmiku Dolnośląskiego. Nad Międzynarodową Letnią Szkołą Muzyki Dawnej Schloss Scharfeneck 2015 Honorowy Patronat objęła Przewodnicząca Sejmiku Dolnośląskiego Pani Barbara Zdrojewska.

marszalkowski1 logotyp_patronat_przew_sejmiku_pion

Artykuł w Sächsische Zeitung

„A więc to była obora. Cegły i kolumny z czerwonego kamienia sprawiają wrażenie, jakby były ze starożytnego Rzymu. Pozostałości sklepień, fasada z kamienia. Krowy na Zamku Scharfeneck mieszkały jak książęta” — tak zaczyna się artykuł o Dworze Sarny (zwanym również Zamkiem Scharfeneck), który ukazał się w poniedziałek 30 marca 2015 r. w drezdeńskiej Sächsische Zeitung.

sz

Minął pierwszy rok nowych czasów w Sarnach

Szczęście sprzyjało nam w pierwszym roku odbudowy Dworu Sarny z ruiny, do jakiej doprowadziły szczególnie lata po likwidacji Państwowych Gospodarstw Rolnych. Obraz katastrofy budowlanej, którym był zawalony dach spichlerza, jest już historią, kapitalny remont budynku bramnego trwa, główny budynek jest zabezpieczony przed zalewaniem a wszystkie obiekty są gruntownie uporządkowane po zawaleniach dachów.

Panorama od strony zachodniej, koniec 2013 r.
Dwór Sarny (Zamek Scharfeneck) – widok od strony zachodniej, koniec 2013 r.

Przez pierwszy rok działania odbudowaliśmy dach nad przyszłą salą koncertową w XVII-wiecznym spichlerzu. Kiedy 12 grudnia 2013 r. zakończył się sukcesem proces negocjacji zakupu Dworu Sarny od poprzedniego, państwowego właściciela, nie sądziliśmy, że to będzie możliwe tak szybko. Początkowo zakładaliśmy, że uda nam się usunąć zawaloną konstrukcję a reszta roku spełznie na procesie projektowym.

Spichlerz od strony podwórza dworskiego, koniec 2013 r.
Spichlerz dworski, elewacja wschodnia, koniec 2013 r.

Odbudowa dachu doszła jednak do skutku dzięki dotacji uzyskanej w ciągu kilku zaledwie tygodni ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. Nie byłoby możliwe spełnienie warunków formalnych bez pracy wykonanej w poprzednich latach przez brytyjską fundację SAVE Britain’s Heritage i poprzedniego właściciela. Doping i inspiracja ze strony zaprzyjaźnionej Fundacji Pałac Gorzanów były dla nas nieocenione.

Spichlerz od strony podwórza dworskiego, koniec 2014 r.
Spichlerz od strony podwórza dworskiego, koniec 2014 r.

Wnętrze spichlerza będzie pełniło funkcję sali koncertowej w Centrum Muzyki Dawnej. Rok temu trudno było sobie ją wyobrazić.

Wnętrze spichlerza na początku 2014 r., na początku rozbiórki zawalonej konstrukcji dachu
Wnętrze spichlerza na początku 2014 r., wstępna faza rozbiórki zawalonej konstrukcji dachu

Teraz nabrała kształtów. Wiązary kratownicowe nadały lekkości konstrukcji i umożliwiły stworzenie sali o powierzchni ponad 200 m. kw. i wysokości trzech pięter.

Wnętrze spichlerza na koniec 2014 r. po odbudowie więźby dachowej
Wnętrze spichlerza na koniec 2014 r. po odbudowie więźby dachowej

W programie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgłosiliśmy wniosek o dotację na prace przy murach i sklepieniach spichlerza, które są w złym stanie. Zgłosimy się też w styczniu 2015 r. z wnioskiem do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego o kontynuację prac przy dachu tak, aby za rok był on pokryty czerwoną dachówką ceramiczną.

Wśród wniosków jest też projekt stopniowej odbudowy głównego budynku Dworu Sarny, w którym w mijającym roku usunęliśmy zawalone stropy, podparliśmy te grożące zawaleniem i tymczasowo zabezpieczyliśmy dziury w dachu. Ratunek dla tego cennego renesansowego dworu będzie bardzo skomplikowany i kosztowny.

Dwór stanie się budynkiem muzealnym, pokazującym rozwój architektury i muzyki dawnej poprzez renesansowy parter po późnobarokowe najwyższe piętro. Kaplica św. Jana Nepomucena rozbrzmi muzyką. Zanim będzie można rozpocząć kolejną w historii obiektu renowację unikatowej XVIII-wiecznej polichromii, trzeba będzie ustabilizować mury Kaplicy.

Chcemy udostępnić Kaplicę do zwiedzania na miejscu i w internecie w formie wirtualnego muzeum. W ramach programu Ochrona i cyfryzacja dziedzictwa kulturowego wystąpiliśmy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o środki na stworzenie cyfrowego opracowania polichromii i udostępnienia tego cennego dzieła Johanna Franza Hoffmanna w internecie.

Widzimy ogromne zainteresowanie tym wyjątkowym zabytkiem, na które odpowiadamy jak najszybciej. W październiku odbył się wykład organizowany przez Uniwersytet Wrocławski i prof. Andrzeja Kozieła na temat polichromii.

Wykład
Wykład Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego w ramach projektu badawczego „Sztuka baroku na Broumovsku”. 24 października 2014 r.

 

Wystawa w Kaplicy
Część wystawy zdjęć autorstwa Patrycji Makowskiej

28 września 2014 r. po raz pierwszy udostępniliśmy Kaplicę św. Jana Nepomucena do zwiedzania podczas wystawy ośmiu zdjęć-obrazów przedstawiających wnętrza pałaców Dolnego Śląska i Wielkopolski. Zdjęcia te, autorstwa p. Patrycji Makowskiej, w wirtualnej formie obiegły świat i gościły na stronach wiodących portali informacyjnych, m.in. CNN, Daily Mail, Daily Telegraph. We Dworze Sarny po raz pierwszy można było zobaczyć te prace w tradycyjnej formie. Już po wystawie ukazał się obszerny wywiad z autorką w lokalnym wydaniu Gazety Wyborczej, jak i w segmencie programu Dzień Dobry TVN.

Od przyszłego roku stałą wystawę będzie można obejrzeć w budynku bramnym. Bardzo ważnym punktem tegorocznego działania jest kapitalny remont tego budynku, wykonywany bez wsparcia zewnętrznego. Aby udostępnić Kaplicę do zwiedzania, potrzebna jest podstawowa infrastruktura obsługi turystycznej i tam właśnie ona powstaje.

Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2013 r.
Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2013 r. przed podjęciem prac remontowych

Od 2015 r. budynek bramny będzie otwarty dla gości. Po raz pierwszy zostanie w jego ramach udostępniona izba straży, w której przez kilkaset lat dyżurowali strażnicy zespołu dworskiego.

Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2014 r.
Korytarz do izby straży w budynku bramnym, koniec 2014 r., po pogłębieniu, wylaniu nowej posadzki i w trakcie remontu murów.

Na górnym poziomie budynku bramnego przez ostatni rok zaszła rewolucja wcale nie mniejsza niż ta na spichlerzu. Wymieniono wszystkie posadzki, odmurowano historyczne otwory drzwiowe i oryginalne paleniska.

Korytarz w budynku bramnym, koniec 2013 r.
Korytarz w budynku bramnym, koniec 2013 r.

Trwają prace konserwacyjne przy XVI-wiecznych murach tego na pozór skromnego budynku, który jednak przy bliższym kontakcie stanowi jeden z najciekawszych i najstarszych obiektów Dworu Sarny.

Korytarz w budynku bramnym, II poł. 2014 r.
Ten sam korytarz w budynku bramnym, co na zdjęciu powyżej, II poł. 2014 r.

W trakcie mijającego roku wykonano też szereg prac projektowych. Uzyskano m.in. zezwolenie na wycinkę parkową wg inwentaryzacji i programu przygotowanego przez pracownię Hortus Excelsior. Studium stylistyczne parku ma prawie 400 stron i obfituje w niepublikowane wcześniej ryciny i zdjęcia z początku XX wieku.

Mamy też uzyskane pozwolenie konserwatorskie i budowlane na przywrócenie stropów dworu.

Konstrukcja dachu spichlerza gotowa

marszalkowski1Wreszcie jest – nowa więźba dachowa naszego XVII-wiecznego spichlerza!

Miesiące a czasem lata schodzą na żmudnych przygotowaniach – projektowaniu, wnioskowaniu o dotacje i o pozwolenia konserwatorskie i budowlane. Tych działań prawie nie widać, kiedy jednak pojawia się ich spektakularny efekt, satysfakcja jest ogromna.

Tak właśnie jest w przypadku spichlerza w Sarnach. Prace nad jego odbudową rozpoczęliśmy w pierwszych dniach stycznia 2014 r., od razu po przejęciu Dworu Sarny od państwowego właściciela. Usunęliśmy gruzowisko oraz tony śmieci zalegających w budynku. Na wnioskowanie o dotację z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego na pierwszy etap prac remontowych mieliśmy ok. 20 dni – ale udało się. W marcu dowiedzieliśmy się, że uzyskaliśmy dotację, dzięki której można było zamówić nową konstrukcję dachu.

W lipcu podpisaliśmy stosowną umowę z Urzędem, jednocześnie finalizując formalności budowlane. W sierpniu firma Wiązar-System z Krzywiczyn (woj. opolskie) rozpoczęła produkcję konstrukcji dachowej w technologii wiązarów kratownicowych a my przygotowaliśmy budynek do montażu.

Sam montaż zajął kilka dni, a finalne prace – wciągnięcie konstrukcji dźwigiem – zajęły tylko jeden dzień. Obecnie spichlerz ma znowu zarys dachu i odzyskał swój majestatyczny wygląd.

Przez podwójne szczyty spichlerz stanowi znak rozpoznawczy Dworu Sarny. Ta piękna forma była jednocześnie przyczyną kilku już zawaleń dachu. Podczas sudeckich zim wielkie masy śniegu, zalegające pomiędzy szczytami na konstrukcjach osłabionych brakiem remontów a czasem celową dewastacją, powodowały katastrofę budowlaną. Ostatni, bardzo uproszczony dach zawalił się kilka lat temu po kradzieży pokrycia a jego pozostałości spróchniały wystawione na działanie deszczu i śniegu.

Ratować więc nie było czego. Na etapie projektowym stanęła przed nami kwestia formy nowego dachu.

Poprzedni właściciel, Agencja Nieruchomości Rolnych, na fali zainteresowania przejęciem Dworu Sarny przez brytyjską fundację pod patronatem Karola, Księcia Walii, zaprojektowała odbudowę spichlerza – jednak był to projekt tradycyjnej więźby dachowej, zupełnie jakby spichlerz miał pełnić gospodarcze funkcje. Skutkiem takiej realizacji, do której nie doszło, byłby las słupów konstrukcyjnych i cztery niskie piętra.

W naszych planach spichlerz ma stać się salą koncertową, a więc potrzebna jest duża przestrzeń z jak najmniejszą liczbą podpór a jak największą wysokością. Wiązary kratownicowe umożliwiły stworzenie takiej przestrzeni. Obecnie mamy prawie 300 metrów kwadratowych powierzchni z ledwie dwoma słupami w pomieszczeniu wysokim na ok. siedem metrów. W spichlerzu jako sali koncertowej zmieści się na widowni ponad 200 osób.

Mimo swojej nazwy, spichlerz być może w swojej pierwotnej barokowej formie nie pełnił funkcji magazynu, tak jak nie będzie jej pełnił w przyszłości. „Nie jest rzeczą najzupełniej pewną, czy określenie tego budynku jako dworski spichlerz odpowiada jego dawnemu przeznaczeniu” – pisze Krzysztof Eysymontt w wykonanym w 1972 r. dla Pracowni Konserwacji Zabytków we Wrocławiu studium historyczno-architektonicznym.

Funkcji magazynu odpowiadałby brak okien po stronie dziedzińca, ale „znaczna ilość okien umieszczonych w trzech pozostałych ścianach budynku przemawiać może za przypuszczeniem o odmiennym pierwotnie przeznaczeniu budynku” – pisze Eysymontt. Spichlerz był najpewniej budynkiem statusowym, wzniesionym dla spotęgowania wrażenia wielkości panującej tu rodziny Götzenów.

DSCN0074Budynek wzniesiono prawdopodobnie pomiędzy latami 60-tymi XVII wieku (tak Eysymontt) kiedy rządził Johann Georg von Götzen, starosta kłodzki, który dopiero co został właścicielem majątku w Sarnach, a I połową XVIII wieku, kiedy panem na Scharfeneck był kolejny hrabia von Götzen, Franz Anton – w duchu barokowej katolicyzacji Hrabstwa Kłodzkiego fundator bazyliki w Wambierzycach oraz Kaplicy św. Jana Nepomucena w swoim majątku.

Forma budynku była archaizująca, co sprawiło, że spichlerz w niektórych dokumentach niewłaściwie określany jest mianem renesansowego.

Spichlerzowi nadano formę neorenesansową w drugiej połowie XIX wieku. Po 1945 r. wnętrza przebudowano, aby uzyskać komórki lokatorskie dla pracowników Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Podłogę pierwszego piętra wzmocniono konstrukcją ze zbrojonego betonu, co ocaliło kolebkowe sklepienia parteru. Więźba dachowa jednak zawaliła się, ten sam los spotkał dach pulpitowy wprowadzony po zawaleniu.

Pozostałości tego dachu rozebraliśmy na początku 2014 r.

Nowa, właśnie wprowadzona konstrukcja dachu ma większe szanse na przetrwanie. Nowoczesna technologia umożliwia przenoszenie większych obciążeń a zespół zamkowy w Sarnach ma wreszcie po prawie 70 latach ponownie zarządcę z prawdziwego zdarzenia – Fundację Odbudowy Dworu Sarny.

Fundacja będzie ubiegać się o środki na utworzenie w Dworze Sarny instytucji kulturalnej, w której spichlerz będzie grał wiodącą rolę głównej sali koncertowej. Dotacja uzyskana z Urzędu Marszałkowskiego wpisuje się w ten plan – środki publiczne zostały wydane na obiekt, który będzie publicznie dostępny.

W roku 2014 dach spichlerza zostanie przykryty deskami i papą. W roku 2015 pojawi się pokrycie dachowe w formie ceramicznej czerwonej dachówki, wymieszanej pół na pół naturalnej czerwieni i angoby. W ten sposób mamy nadzieję uniknąć efektu zbyt nowego dachu.

Gniazdo bocianów zostaje. Mamy nadzieję, że za kilka lat w spichlerzu rozbrzmi muzyka i rozpocznie się zupełnie nowy etap istnienia Dworu Sarny.

Remont przyspiesza po uzyskaniu zezwoleń

Mija siedem miesięcy od przejęcia Dworu Sarny z zasobu państwowego. Oto bilans tego gorącego pierwszego okresu naszej obecności, w trakcie którego utworzono Fundację Odbudowy Dworu Sarny.

IMG_1258Dzięki bardzo sprawnie działającemu Starostwu Kłodzkiemu otrzymaliśmy właśnie kluczowe w obecnym sezonie pozwolenia budowlane, co pozwoli nam rozpocząć właściwe prace remontowe. Przed nami cztery miesiące wzmożonego wysiłku organizacyjnego i finansowego.

Za nami prace przygotowawcze do tegorocznych remontów. Przez pierwsze półrocze naszej obecności we Dworze Sarny gruntownie sprzątaliśmy najwartościowsze obiekty i przygotowywaliśmy się do właściwego remontu pod względem formalnym.

Wkrótce po kupnie Dworu Sarny od Agencji Nieruchomości Rolnych okazało się, że architekt Rafał Maciejewski z Dzierżoniowa dysponuje inwentaryzacją architektury, którą wykonał jeszcze w latach 2010-2011, kiedy o przejęcie Dworu Sarny starała się brytyjska fundacja Save Britain’s Heritage w ramach swojego programu ochrony dziedzictwa europejskiego.

Z przejęcia Dworu Sarny przez brytyjską fundację nic nie wyszło. Nabycie wykonanej wtedy inwentaryzacji i dalsza współpraca z architektem pozwoliły nam jednak na zaoszczędzenie kilku miesięcy żmudnej pracy projektowej.

Przejęliśmy obiekt bez żadnych własnych mediów, jedynie z zaskakująco wysokim rachunkiem za dostarczaną 27 lokatorom wodę, z której sami nie byliśmy w stanie korzystać. Dość powiedzieć, że średnie zużycie wody na mieszkańca zespołu wynosiło pierwotnie prawie 18 metrów sześciennych w miesiącu. Norma na cele mieszkaniowe to 3 metry sześcienne. Okazało się, że mieliśmy na nieruchomości duży wyciek do gruntu, który udało się zlikwidować po wielu tygodniach poszukiwań uszkodzenia.

Szybko udało się zainstalować w domu bramnym i wszystkich poziomach wieży prąd.

Mieliśmy tylko kilka tygodni na przygotowanie wniosku o dotację z funduszy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. Udało się nam złożyć dokumenty i uzyskać 30 tys. zł dotacji na nową konstrukcję dachu na naszym XVII-wiecznym spichlerzu dworskim, którego podwójne szczyty są jednym ze znaków rozpoznawczych Dworu Sarny.

Dotacja, z której się ogromnie cieszymy widząc w niej kredyt zaufania, pokrywa ok. 17% kosztów projektu. Resztę pokryjemy z własnych funduszy i na przełomie sierpnia i września nowa konstrukcja dachu spichlerza zostanie zamontowana.

dachZ zewnątrz dach będzie wyglądać identycznie jak przed wiekami. Od wewnątrz jednak będzie to wykonana we współczesnej technologii konstrukcja z drewnianych wiązarów, która umożliwi nam pozostawienie pod nią całej przestrzeni pierwszego piętra pustej i w kolejnych działaniach stworzenie w spichlerzu sali koncertowej o powierzchni ok. 300 metrów kwadratowych i wysokości wnętrz prawie 7 metrów. Zakładamy, że będzie to największa z sal koncertowych przyszłego centrum muzyki dawnej w Sarnach.

Nowoczesna konstrukcja będzie w stanie lepiej przenosić obciążenia niż poprzednie dachy, mamy więc nadzieję, że dach spichlerza w Sarnach już więcej się nie zawali.

DSC04877Usunęliśmy tony śmieci z dworu, spichlerza, domu bramnego i stodoły z 1857 r., w której znajdowały się kopy łatwopalnego siana.

W spichlerzu rozebrano zagrażającą dalszą katastrofą budowlaną zawaloną konstrukcję dachu.

Wykonaliśmy nowe projekty remontu dachu spichlerza i domu bramnego i uzyskaliśmy pozwolenia konserwatorskie na te prace. W kolejce czekają wnioski o pozwolenia na prace w wieży i dworze.

DSC05719Oprócz opisanego wyżej remontu dachu spichlerza jesteśmy w trakcie absorbującego remontu kapitalnego domu bramnego, w którym w izbie straży przy bramie wjazdowej znajdzie się punkt informacji turystycznej a na poziomie dziedzińca – piętro wyżej – kawiarnia.

Pierwotnie sądziliśmy, że uda się ten budynek otworzyć w tym roku, lecz zakres prac nie pozwoli na to. Spodziewamy się otwarcia tego obiektu przed Majówką 2015.

IMG_1303Przejazd bramny będziemy musieli pogłębić o ok. pół metra – o tyle poziom gruntu podniósł się przez ostatnie dziesięciolecia.

W lipcu zainstalowano pierwsze okno, jako wzorcowe, na wzór zachowanych okien z dworu. W trakcie remontu domu bramnego ponownie budynek zwieńczy neogotycki krenelaż i przywrócony zostanie istniejący w czasach baroku taras od strony zachodniej. Wyremontowana zostanie elewacja i zamontowane instalacje. W nadchodzącą zimę dom bramny będzie już ogrzewany.

Do Dworu Sarny powrócił kartusz herbowy z piaskowca z XVIII wieku oraz drzwi wejściowe prawdopodobnie z 1906 r. i kilka par drzwi wewnętrznych, być może z czasów barokowej modernizacji dworu albo neostylowe z początku XX wieku.

Bardzo uszkodzony kartusz nie nadaje się do ekspozycji. Będziemy ubiegać się o dotacje na jego renowację.

Rozebraliśmy PGR-owskie komórki rozrzucone bezładnie po całym kompleksie. Niektórzy nasi lokatorzy musieli też przenieść swój dobytek z magazynów liczących czasem po kilkaset metrów kwadratowych do komórek bardziej rozsądnej wielkości.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOkazało się, że taras przy domu bramnym od strony rzeki pokrywają płyty z czerwonego piaskowca. Identyczne znaleźliśmy w korytarzu domu bramnego pod warstwą betonu. Za kilka miesięcy wrócą na swoje miejsce.

Oddaliśmy historyczne bramy zespołu do renowacji.

Pracownia Hortus Excelsior wykonała inwentaryzację parku, identyfikując 607 drzew, w tym szereg drzew pomnikowych. Przygotowany został program gospodarki drzewostanem, konsultowany obecnie z urzędem konserwatorskim, który będzie podstawą wniosku Fundacji Odbudowy Dworu Sarny o dotację z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Uzyskaliśmy zezwolenie na wycinkę interwencyjną polegającą na usunięciu drzew rosnących w fundamentach dworu.

Dr Andrzej Legendziewicz z Politechniki Wrocławskiej wykonuje studium architektoniczne zespołu. Pierwsze znaleziska są fascynujące ale szerzej o nich opowiemy po zakończeniu prac.

Ustanowiliśmy wspólnie z pałacowymi sąsiadami Fundację Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Hrabstwa Kłodzkiego. Fundatorami są właściciele pałaców w Gorzanowie, Kamieńcu, Korytowie i Sarnach oraz Domu pod Twierdzą w Srebrnej Górze i Wapiennika w Starej Morawie. W inicjatywie uczestniczy też pałac w Żelaźnie.

Odbyliśmy wizytę w Londynie, gdzie spotkaliśmy się z prezesem fundacji Save Britain’s Heritage, panem Marcusem Binney, w celu omówienia możliwości współpracy.

Dwór Sarny pojawił się wielokrotnie w mediach. Sam fakt zakupu odbił się szerokim echem, co zrozumiałe po kilku latach nadziei, że obiekt nabędzie brytyjska fundacja pod patronatem Księcia Karola.

Ponadto byliśmy obecni w audycji Programu Drugiego Polskiego Radia o naszej fundacji regionalnej, jak i w tekstach Gazety Wyborczej, Tygodnika Noworudzianin, Gazety Noworudzkiej, Schlesien Heute i Sächsische Zeitung, i w relacji TV Kłodzka.

Z rzeczy przykrych: skradziono elementy XIX-wiecznej balustrady małego dziedzińca dworskiego. Sprawcy prokurator postawił zarzuty z art. 278 Kodeksu Karnego („Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5″) oraz z art. 108 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami („Kto niszczy lub uszkadza zabytek, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5″).

Ubolewamy nad tym, że sprawcą jest człowiek dopiero wkraczający w dorosłe życie, ale nie możemy tolerować takich zachowań, szczególnie, że są one częste w obiektach zabytkowych.

Przejęliśmy pierwszy lokal mieszkalny od jednej z lokatorek, która uzyskała lokal zamienny z zasobu Gminy Radków. Na koniec czerwca Dwór Sarny zamieszkiwało ponad 20 osób.